As a city valuing its people, Cork City Council is committed through its Corporate Plan 2024-2029 and the Local Economic and Community Plan 2024-2029 to deliver an Irish Language Action Plan consistent with its obligations under the Official Language Act 2003 (and amended in the 2021 Act). The aim of this plan is to support and promote the Irish language so that it fosters an environment of bilingualism in the city regarding the Irish language.
Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí 2026-2029
Cork City Council Irish Language
Action Plan 2026-2029
Cork City Council Irish Language Action Plan 2026-2029
Ní neart go cur le chéile, ní thar oíche a thógtar na caisleáin, giorraíonn beirt bóthar
“Ní neart go cur le chéile” “There’s no strength without unity.” — You get further working with others than going it alone.
“Ní thar oíche a thógtar na caisleáin” “Castles aren’t built overnight.” — Anything worthwhile takes time and steady effort.
Cúpla focal. Gach lá. A few words. Every day.
“Giorraíonn beirt bóthar” “Two people shorten the road.” — Company makes hard or long journeys easier.
2
Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí 2026–2029
Introduction
As a city valuing its people, Cork City Council is committed through its Corporate Plan 2024-2029 and the Local Economic and Community Plan 2024-2029 to deliver an Irish Language Action Plan consistent with its obligations under the Official Language Act 2003 (and amended in the 2021 Act). The aim of this plan is to support and promote the Irish language so that it fosters an environment of bilingualism in the city regarding the Irish language.
Réamhrá
Mar chathair ar mór againn na daoine atá ina gcónaí inár measc, tá Comhairle Cathrach Chorcaí, trína Plean Corparáideach 2024-2029 agus tríd an bPlean Áitiúil Eacnamaíochta agus Pobail 2024-2029, tiomanta do Phlean Gníomhaíochta Gaeilge a chur i gcrích i gcomhréir lena hoibleagáidí faoi Acht na dTeangacha Oifigiúla, 2003, (agus arna leasú san Acht 2021). Is é is aidhm leis an bplean seo tacú leis an nGaeilge agus í a chur chun cinn ar bhealach a chothóidh timpeallacht dhátheangach i leith na Gaeilge sa chathair. Úsáidfidh an plean seo cur chuige forbartha pobail a bheidh comhoibríoch freisin i gcomhar le gníomhaireachtaí reachtúla agus le grúpaí Gaeilge ar fud na cathrach.
The plan will utilise a community development and collaborative
approach with statutory agencies and Irish language community groups across the city.
3
Cork City Council Irish Language Action Plan 2026-2029
Lord Mayor’s Foreword
As Lord Mayor, I’m delighted to provide a foreword to Cork City Council’s Irish Language Plan. As first citizen, it is a source of great personal pride that the first thing I do at all public engagements is to address the disparate audiences in the Irish language.
Cork is, above all else, a city of interconnected communities and nowhere is that more relevant than in the use and visibility of the Irish language in the city.
The Irish language community is not simply a gathering of those proficient in the language. It is made up of those who are fluent, have conversational Irish, and those interested but lacking in the confidence to use what Irish they have or would like to have openly and regularly. Nowhere is the phrase “Ní neart go cur le chéile” more relevant than in the support and prominence of the Irish language in the everyday life of the city. This plan is ambitious, committed and measurable. It underpins the commitment of elected members and the executive of the council to support and deliver specific actions. The plan encourages community engagement through events and activities promoting the visibility and use of the language. It encourages networking and cooperation across statutory bodies, businesses and the community sector. In essence, this plan will assist in encouraging all the people of Cork city to engage with the language in new and enjoyable ways.
Gúim rath Dé ar an obair agus táim ag súil go mór le cur leis an tionscnamh.
Damian Boylan Ardmhéara Chorcaí
4
Plean Gníomhaíochta na Gaeilge Comhairle Cathrach Chorcaí 2026–2029 Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí
Réamhrá an Ardmhéara
Mar Ardmhéara, tá an-áthas orm réamhrá a chur le Plean Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí. I mo cháil mar chéad saoránach, is ábhar bróid dom é gur nós liom ag gach ócáid phoiblí labhairt as Gaeilge leis an slua (a bhíonn daoine den uile chineál ann go minic) ar dtús. Is éard atá i gCorcaigh i ndeireadh na dála ná cathair ina bhfuil pobail fite fuaite lena chéile agus ní féidir plé le húsáid agus le feiceálacht na Gaeilge sa chathair gan an ghné sin a chur san áireamh. Tá níos mó i gceist le pobal na Gaeilge ná díreach scata daoine a bhfuil an Ghaeilge acu. Sa phobal sin tá cainteoirí líofa, daoine a bhfuil dóthain Gaeilge acu chun comhrá a dhéanamh trí Ghaeilge, agus daoine a bhfuil spéis acu inti ach nach bhfuil an muinín acu pé Gaeilge atá acu (nó ba mhaith leo a bheith acu) a úsáid go hoscailte agus go minic. Nuair atáthar ag iarraidh an Ghaeilge a chothú agus í a chur chun cinn i saol laethúil na cathrach, is deacair an nath “Ní neart go cur le chéile” a shárú.
Tá an plean seo uaillmhianach, dúthrachtach agus intomhaiste. Beidh sé mar bhonn faoi ghealltanas na gcomhaltaí tofa agus fheidhmeannas na Comhairle tacú le gníomhartha áirithe agus iad a chur i gcrích. Faoin bplean seo cuirfear imeachtaí agus gníomhaíochtaí ar siúl chun feiceálacht agus úsáid na Gaeilge a chur chun cinn agus cothóidh sé sin rannpháirtíocht sa phobal. Spreagann sé líonrú agus comhoibriú idir comhlachtaí reachtúla, gnólachtaí agus an earnáil phobail. Go bunúsach, beidh an plean seo ina chabhair chun muintir Chorcaí ar fad a spreagadh chun plé leis an nGaeilge ar bhealaí nua taitneamhacha.
Gúim rath Dé ar an obair agus táim ag súil go mór le cur leis an tionscnamh.
Damian Boylan Ardmhéara Chorcaí
5
Cork City Council Irish Language Action Plan 2026-2029
Chief Executive Foreword
Tihe Irish language is central to our sense of identity, of community, of collaboration and economic development. Increasingly it is a key component of the work of local and central government.
the city signals our commitment to encourage those with all levels of fluency to practice their Irish in a non-judgemental and fun way across all aspects of city life. This implementation plan is a testament to our commitment to develop the language and to set measurable targets for improvement over the lifetime of this plan.
Cork City Council is committed to promoting and complying with our
responsibility to deliver services through Irish. Cork City Council is actively engaged in the implementation of its obligations under the Official Languages Acts of 2003 and 2021. The Council values its relationship with the office of the language commissioner. Concurrently, Cork City Council is raising the visibility of the Irish language in activities of the council through the communities it serves, including our new communities who have shown a strong interest in learning the Irish language and culture. Through its Grúpa Forbartha Gaeilge, a committee of Council made up of elected members from across the political spectrum, Cork City Council has funded Irish language initiatives. These include adult outreach music classes, creative writing in Irish, Ciorcail Comhrá and Irish language events across the city. Furthermore, the designation of St. Patrick’s Eve, March 16th as Lá na Gaeilge across
I ndiadh a chéile a thógtar na caisleáin.
Cork City Council is reaching out in this plan to other public sector bodies, the business community and the community sector to collaboratively raise the access to and visibility of Irish language services across the city. There is growing public demand and expectation on services to deliver on the key aspiration to make Cork a bilingual city. Táim ag tnúth le cur i bhfeidhm agus athbhreithniú an phlean seo thar na ceithre bliana atá romhainn, agus táim tiomanta dóibh.
Valerie O’ Sullivan, Chief Executive
6
Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí 2026–2029
ceoil do dhaoine fásta, scríbhneoireacht chruthaitheach i nGaeilge, Ciorcail Chomhrá agus imeachtaí Gaeilge ar fud na cathrach. Ina theannta sin, is léir ón gcaoi a bhfuilimid tar éis Lá na Gaeilge a dhéanamh den lá roimh Lá Fhéile Pádraig, an 16 Márta, a thiomanta agus atáimid do gach duine, is cuma más beagán nó mórán Gaeilge atá acu, a spreagadh chun a gcuid Gaeilge a chleachtadh gan ceann faoi a theacht orthu agus ar bhealach spraíúil agus a bheith in ann é sin a dhéanamh i ngach uile ghné de shaol na cathrach. Léiriú is ea an plean cur chun feidhme seo ar a thiomanta is atáimid don Ghaeilge a fhorbairt agus do spriocanna intomhaiste a leagan síos chun cúrsaí Gaeilge a fheabhsú i gcaitheamh shaolré an phlean seo.
Réamhrá an Phríomhfheidhmeannaigh
Tá an Ghaeilge ina dlúthchuid dár bhféiniúlacht agus den tuiscint atá againn ar cad is pobal, comhoibriú agus forbairt gheilleagrach ann. Níos mó agus níos mó tá an Ghaeilge ina cuid thábhachtach d’obair an rialtais áitiúil agus an rialtais láir. Maidir leis an bhfreagracht atá ar Chomhairle Cathrach Chorcaí seirbhísí a sholáthar trí Ghaeilge, tá sí tiomanta dá cur chun cinn agus cloí léi. Tá Comhairle Cathrach Chorcaí go gníomhach i mbun a cuid oibleagáidí faoi Achtanna na dTeangacha Oifigiúla 2003 agus 2021 a chur i bhfeidhm. Is mór ag an gComhairle an caidreamh atá aici le hoifig an Choimisinéara Teanga. Ag an am céanna, tá Comhairle Cathrach Chorcaí i mbun an Ghaeilge a dhéanamh níos feiceálaí i ngníomhaíochtaí na Comhairle trí leas a bhaint as na pobail ar a bhfreastalaíonn sí, na pobail nua atá tagtha chun cónaithe linn san áireamh agus iad tar éis dúil mhór a léiriú sa Ghaeilge agus i gcultúr na hÉireann. Tá Comhairle Cathrach Chorcaí tar éis leas a bhaint as an nGrúpa Forbartha Gaeilge (coiste de chuid na Comhairle ar a bhfuil comhaltaí tofa ó na páirtithe uile) chun tionscnaimh Ghaeilge a mhaoiniú. Ar na tionscnaimh sin tá ranganna for-rochtana
I ndiaidh a chéile a thógtar na caisleáin.
Leis an bplean seo tá Comhairle Cathrach Chorcaí ag iarraidh dul chun cainte le comhlachtaí earnála poiblí eile agus leis an earnáil pobail chun obair ar scáth a chéile chun cur leis an rochtain atá ar sheirbhísí Gaeilge agus iad a dhéanamh níos feiceálaí ar fud na cathrach. Tá ag méadú ar an éileamh atá ar sheirbhísí Gaeilge i measc an phobail, agus go deimhin, déanann daoine slán de go ndéanfar beart de réir na hardaidhme atá ag bailiú nirt le tamall anuas: is é sin, cathair dhátheangach a dhéanamh de chathair Chorcaí. Táim ag tnúth le cur i bhfeidhm agus athbhreithniú an phlean seo sna ceithre bliana atá romhainn agus táim tiomanta dóibh.
Valerie O’ Sullivan, Príomhfheidhmeannach
7
Cork City Council Irish Language Action Plan 2026-2029
Background
Main provisions of the 2003 Act
The Official Languages Act 2003 & The Official Languages (Amendment) Act 2021
Under Section 10 of the Act, public bodies have a duty to publish certain core documents simultaneously in Irish and English including:
The aim of the Official Languages Act 2003 was to increase and improve in an organised manner over a period of time the quantity and quality of services provided for the public through Irish by public bodies. It created a space for the language in public affairs in Ireland. The Office of An Choimisinéir Teanga was established under the Official Languages Act as an independent statutory office operating as an ombudsman’s service and as a compliance agency.
• Any document setting out public policy proposal
• Any annual report
• Any audited accounts or financial statement
• Any statement of strategy prepared under Section 5 of the Public Service Management Act 1997 • Any document that has been appropriately prescribed as being of major public importance
8
Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí 2026-2029
Cúlra
Príomhfhorálacha an Achta 2003
Acht na dTeangacha Oifigiúla, 2003, agus Acht na dTeangacha Oifigiúla (Arna Leasú), 2021
Faoi Alt 10 den Acht, tá de dhualgas ar chomhlachtaí poiblí príomhcháipéisí áirithe a fhoilsiú i nGaeilge agus i mBéarla ag an am céanna, lena n-áirítear:
Bhí sé mar aidhm ag Acht na dTeangacha Oifigiúla, 2003, cur le líon na seirbhísí trí Ghaeilge a mbíonn comhlachtaí poiblí ag soláthar don phobal agus caighdeán na seirbhísí céanna a fheabhsú ar bhealach eagraithe le linn tréimhse áirithe. Rinne sé spás don Ghaeilge i ngnóthaí poiblí in Éirinn.
• Aon cháipéis ina leagtar amach moladh faoi bheartas poiblí
• Aon tuarascáil bhliantúil
Bunaíodh Oifig an Choimisinéara Teanga faoi Acht na dTeangacha Oifigiúla mar oifig reachtúil
• Aon chuntas iniúchta nó ráiteas airgeadais
neamhspleách le feidhmiú mar sheirbhís ombudsman agus mar ghníomhaireacht chomhlíontachta.
• Aon ráiteas straitéise a ullmhaíodh faoi Alt 5 den Acht um Bainistíocht na Seirbhíse Poiblí, 1997
• Aon cháipéis a forordaíodh go cuí go bhfuil tábhacht mhór phoiblí léi
9
Cork City Council Irish Language Action Plan 2026-2029
Official Languages (Amendment) Act 2021
The Official Languages (Amendment) Act 2021 was signed into law on 22 December 2021. This new legislation is a strengthening of the Official Languages Act 2003 and is designed to make a significant contribution to the quality of services provided to the public by State bodies through Irish.
How are you?
Main provisions of the new Act
Good thanks boi
The National Plan for the Irish language sets out the following key provisions:
• That 20% of recruits to be competent in Irish by 2030
• The establishment of New Standards (Section 19) in relation to Interactive Services • To implement new obligations in relation to advertising under section 10 A of the Act.
• To report on performance of obligations under Act (4B)
• Irish language names address etc Sections 9A (1) & Section 9A (4)
10
Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí 2026–2029
Acht na dTeangacha Oifigiúla (Arna Leasú), 2021 Síníodh Acht na dTeangacha Oifigiúla (Arna Leasú), 2021, ina dhlí ar an 22 Nollaig 2021. Is neartú ar Acht na dTeangacha Oifigiúla, 2003, í an reachtaíocht nua seo agus dearadh é chun feabhas suntasach a chur ar chaighdeán na seirbhísí trí Ghaeilge a sholáthraíonn comhlachtaí Stáit don phobal.
Conas atá tú?
Príomhfhorálacha an Achta nua
Go maith boi
Sa Phlean Náisiúnta i leith na Gaeilge leagtar amach na príomhfhorálacha seo a leanas:
• Go mbeidh 20% d’earcaigh inniúil ar an nGaeilge faoi 2030
• Go mbunófaí Caighdeáin Nua (Alt 19) maidir le Seirbhísí Idirghníomhacha
• Go gcuirfí oibleagáidí nua i bhfeidhm maidir le fógraíocht faoi alt 10 A den Acht
• Go dtuairisceofaí comhlíonadh oibleagáidí faoin Acht (4B)
• Ainmneacha agus seoltaí Gaeilge srl Ailt 9A (1) agus Alt 9A (4)
11
Cork City Council Irish Language Action Plan 2026-2029
Action Plan for Irish Language Public Services 2026-2028 On 20th January 2026, the Minister Rural and Community Development and the Gaeltacht, Dara Calleary published the Action Plan for Irish Language Public Services 2026-2028, which is reflected in Cork City Council’s current plan.
The Plan covers the following:
1. Broad Initiatives and
Structural Strengthening
Speaking at the launch the Minister stated:
2. Provision of Public Services through Irish
“ The goal of the Action Plan is to enable the normalisation of the Irish language as an integral part of the public service and empower speakers of the language to use it when accessing services. This Action Plan looks to take a holistic, measurable and practical approach to the implementation of the National Plan for Irish Language Public Services 2024-2030, which was published in October 2024”.
3. Technology
4. Training, Recruitment and Language Competence
5. Data Collection
The plan also has a stated aspiration to roll out the Gaeilge365 language innovation programme in all local authorities across the country in line with Programme for Government commitments.
12
Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí 2026–2029
Plean Gníomhaíochta do Sheirbhísí Poiblí Gaeilge 2026-2028 Ar an 20 Eanáir 2026, d’fhoilsigh an tAire Forbartha Tuaithe agus Pobail, Dara Calleary, an Plean Gníomhaíochta do Sheirbhísí Poiblí Gaeilge 2026-2028, plean atá le sonrú i bplean reatha Chomhairle Cathrach Chorcaí.
Sa Phlean tá an méid seo a leanas:
1. Tionscnaimh Ghinearálta agus Neartú Struchtúrach
Ag labhairt dó ag an seoladh, dúirt an tAire:
2. Soláthar Seirbhísí Poiblí trí Ghaeilge
“ Is é is sprioc don Phlean Gníomhaíochta cúrsaí a
3. Teicneolaíocht
shocrú le gur féidir normalú na Gaeilge a dhéanamh ina dhlúthchuid den tseirbhís phoiblí agus cainteoirí na teanga sin a chumasú chun í a úsáid le linn seirbhísí a úsáid. Féachann an Plean Gníomhaíochta seo le cur chuige iomlánaíoch, intomhaiste agus praiticiúil a ghlacadh i leith Plean Gníomhaíochta Náisiúnta do Sheirbhísí Poiblí Gaeilge 2024-2030 a chur i bhfeidhm, plean a foilsíodh i mí Dheireadh Fómhair 2024”.
4. Oiliúint, Earcú agus Inniúlacht Teanga
5. Bailiú Sonraí
Tá sé mar uaillmhian shainráite sa phlean seo freisin go gcuirfí clár nuálaíochta teanga Gaeilge365 i bhfeidhm ar bhonn céimneach i ngach údarás áitiúil ar fud na tíre i gcomhréir le Clár Ghealltanais an Rialtais.
13
Cork City Council Irish Language Action Plan 2026-2029
Primary responsibilities of Irish Development Officer (Oifigeach Forbartha Gaeilge)
• Coordinating a programme of events for Seachtain na Gaeilge and beyond
Each local authority has a designated member of staff with responsibility for:
• Maintaining a positive working relationship with Oifig an Choimisinéara Teanga (Office of the Language Commissioner) in relation to statutory obligations under the Act and our scheme
• Supporting and encouraging interest in the Irish language among City Council Staff (Irish language training, staff support scheme) • Ensuring Irish language content in related festivals (Heritage Week, Culture Night, Life-Long Learning Festival, Creative Ireland Programmes), incidental translation,
• Responding in a speedy manner to any official complaints from the Commissioner’s office
invitations, commemorative plaques, signage, etc, are incorporated in the delivery of such plans
• Ensuring directorates and departments are aware of their responsibilities under legislation
• Coordinating the work and contribution of An Grúpa Forbartha Gaeilge, a
• Fostering a spirit of bilingualism in the city through support of organisations working in this area. In the case of Cork City Council this would include such organisations as Gael Taca, Gaeilgóirí Cois Laoi, Club Cheoil Baile Feitheán, Acadamh na Gaeilge Chorcaí among others
subcommittee of Cork City Council elected members tasked with the promotion of the Irish language in the actions of Council and in its support of Irish language initiatives
14
Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí 2026-2029
Na príomhfhreagrachtaí atá ar an Oifigeach Forbartha Gaeilge
• Comhordú a dhéanamh ar chlár imeachtaí do Sheachtain na Gaeilge agus eile
I ngach údarás áitiúil tá ball foirne ainmnithe atá freagrach as:
• Dea-chaidreamh a choinneáil le hOifig an Choimisinéara Teanga maidir le hoibleagáidí reachtúla faoin Acht agus faoinár scéim féin
• Tacú le daoine ar fhoireann na Comhairle Cathrach a bhfuil dúil acu sa Ghaeilge nó an dúil sin a chothú iontu (oiliúint sa Ghaeilge, scéim tacaíochta do bhaill foirne) • Féachaint chuige go nglactar isteach ábhar Gaeilge sa chaoi a gcuirtear i gcrích féilte gaolmhara (Seachtain na hOidhreachta, Oíche Chultúir, An Fhéile Foghlama ar feadh an tSaoil, Cláir Éire Ildánach), aistriú fánach, cuirí, plaiceanna cuimhneacháin, comharthaíocht, srl • Comhordú a dhéanamh ar obair agus ar ionchur an Ghrúpa Forbartha Gaeilge, ar fochoiste é de chomhaltaí tofa de chuid Chomhairle Cathrach Chorcaí a gcuirtear de chúram orthu an Ghaeilge a chur chun cinn i ngníomhaíochtaí na Comhairle agus sa tacaíocht a thugann sí do thionscnaimh Ghaeilge.
• Freagairt go pras d’aon ghearán oifigiúil a thagann ó oifig an Choimisinéara.
• Féachaint chuige go bhfuil stiúrthóireachtaí agus rannóga ar an eolas faoina bhfreagrachtaí faoin reachtaíocht
• Atmaisféar dátheangach a chothú sa chathair ach tacú le heagraíochtaí atá ag obair sa réimse seo. I gcás Comhairle Cathrach Chorcaí, chuimseodh sé seo eagraíochtaí leithéidí Gael Taca, Gaeilgeoirí Cois Laoi, Club Cheoil Bhaile Féitheán, Acadamh na Gaeilge Chorcaí agus tuilleadh nach iad.
15
Cork City Council Irish Language Action Plan 2026-2029
Key objectives of an Irish Language Plan for Cork City The aim of this plan is to support and promote the use of the Irish language across Cork city services and communities. The plan will deliver on this by increasing visibility, fostering opportunities, and developing collaborations with stakeholders relating to the Irish language.
Plean Straitéise Strategic Plan
The objectives are:
Líonra Network
1. To ensure all sections of Cork City Council are informed about, and compliant with,
their obligations when delivering development plans and strategies
2. To assess the Irish language competence and training needs of all departments and directorates of Cork City Council
3. To establish an interdepartmental network of Irish language representatives within Cork City Council
Gníomhú Action
4. To actively promote the visibility and use of Irish
5. To set and deliver yearly Irish language actions and activities
6. To ensure Elected Members are engaged with the activities of An Grúpa Forbartha through its constituent members and through the Community, Culture and Placemaking Strategic Policy Committee (SPC)
Rannpháirtíocht Pobail
7. To engage communities, organisations and other relevant stakeholders in the Irish language and Irish language activities
Community Engagement
16
Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí 2026–2029
Na príomhspriocanna atá sa Phlean Gaeilge do Chathair Chorcaí Is é is aidhm leis an bplean seo tacú le húsáid na Gaeilge agus í a chur chun cinn ar fud sheirbhísí agus phobail chathair Chorcaí. Chuige seo, déanfaidh an plean an Ghaeilge níos feiceálaí, cothóidh sé deiseanna agus faoina scáth oibreofar i gcomhar le páirtithe leasmhara maidir leis an nGaeilge.
Foghlaim le chéile Learning together
Ar na spriocanna tá:
1. Féachaint chuige go bhfuil gach uile rannóg i gComhairle Cathrach Chorcaí ar an eolas faoina n-oibleagáidí agus go bhfuil na hoibleagáidí céanna á gcomhlíonadh acu le linn pleananna forbartha agus straitéisí a chur i gcrích 2. Measúnú a dhéanamh ar inniúlacht ar an nGaeilge agus ar riachtanais oiliúna ina leith i ngach rannóg agus stiúrthóireacht i gComhairle Cathrach Chorcaí
An Ghaeilge a chur chun cinn go gníomhach Actively promote the visibility and use of Irish
3. Líonra idir-rannach d’ionadaithe Gaeilge a bhunú i gComhairle Cathrach Chorcaí
Rannpháirtíocht Comhaltaí Tofa
4. Feiceálacht agus úsáid na Gaeilge a chur chun cinn ar bhonn gníomhach
Elected Member Engagement
5. Bearta agus gníomhaíochtaí Gaeilge bliantúla a leagan síos agus iad a chur i gcrích
6. Féachaint chuige go gcuireann na Comhaltaí Tofa suntas i ngníomhaíochtaí an Ghrúpa Forbartha ach leas a bhaint as comhaltaí toghcheantair agus as an gCoiste um Beartais Straitéiseacha i leith Pobail, Cultúir agus ComhFhorbartha Áite (SPC) 7. Plé le pobail, le heagraíochtaí agus le páirtithe leasmhara ábhartha eile maidir leis an nGaeilge agus gníomhaíochtaí Gaeilge
A City that Nurtures Irish
Cathair a Chothaíonn an Ghaeilge
17
Cork City Council Irish Language Action Plan 2026-2029
Action Plan (External) Cork City Council (A whole of city Approach)
Number Action
KPI
Lead
Timeframe Partner/s
Deliver on the Development of a language plan for the city as outlined on the LECP 2024-2029 – Action 2.5.4. Set up and coordinate a city-wide Irish Language Inter-Agency group for the coordination of cross agency compliance, collaboration, resource sharing and promotion of An Ghaeilge Expand and build upon the Gradaim Padraig Uí Chuanacháin (Irish language business awards) to have a flagship Irish language in Business Award event in the city Investigate and promote the establishment of a Cultúrlann (Irish language and culture community hub) in the city and encourage suburban pop-up Gaeltachts Explore and implement potential links between the Irish Language and Community Television
Publish a language plan for the city and report and record progress to the LECP
Cork City Council
CCC, Gael Taca, Foras na Gaeilge, Gaelgóirí Cois Laoi
1.1
Q3 2026
CCC, CETB, HSE, TUSLA, An Garda, Court Services, PPN, CCP, CCC Libraries, DSP, Irish Language Community Groups Representatives, Cork Business Association (CBA), CCTU, UCC & MTU
Establishment of an Irish Language Inter-Agency
Cork City Council
1.2
Q2 2026
group with relevant agencies in the city
Awards night celebration event Number of participant companies
Gael Taca, CCC, Cork Chambers, CBA, LEO, Media Sponsor
1.3
Gael Taca
Annually
CCC, CCC Arts Office, CETB, HSE, TUSLA, An Garda, Court Services, PPN, CCP, Irish Language Community Groups Representatives, CBA, CCTU, UCC & MTU
Establish a subcommittee of the Irish Language Inter- Agency group to deliver a community hub
Cork City Council
1.4
Ongoing
Cork Community Television
Community Section CC&CA, including Learning Cities and Cork Community Television
Number of programmes delivered
1.5
Ongoing
for community education, via Learning Communities/Pobail Foghlama
Cork City Council
Community Section CC&CA, CCC Sports Section, Cork Sports Partnership, GAA County Board, FAI Cork Munster Rugby
Establish a coordinated approach to promoting the Irish language across all sporting events in the city.
Report on number of projects delivered
1.6
Community and Sports Section
Ongoing
Embed the use of the Irish Language during Heritage Week, Culture Night, Life -Long Learning Festival, and all other cultural and community festivals in the city.
CCC, CCC Heritage Office, Tourism Board, Media outlets & Learning Cities
Number of Irish language/ bilingual events
Cork City Council
1.7
Ongoing
Number of Activities Delivery of Gradaim
CC&CA, CCC Arts Office, CETB, HSE, TUSLA, An Garda Síochána, Court Services, PPN, CCP, Irish Language Community Groups Representatives, CBA, CCMH, UCC & MTU
Bring a festival element to Seachtain na Gaeilge across the city, annually.
Pádraig UÍ Chuanacháin event (to include number of participants)Programme of Events Engage with relevant stakeholders to plan for the potential to deliver on this action.
Cork City Council
1.8
Ongoing
Explore the possibility of establishing an Urban Gaeltacht in Cork City Centre aligned with the Cork Futures Initiative and Cork City Centre Revitalisation Action Plan. Explore a collaboration between the Irish language and the Traveller language, (Shelta or otherwise known as Cant or Gammon), on how each language can complement and support the other in terms of use and promotion within the Traveller and wider community. Ensure Cork City Council is cognisant of ISL (Irish Sign Language) as a recognized language of the state and to engage with relevant organisations in this regard.
Cork City Council
CC&CA, City Centre Development & Operations Directorate & UCC
1.9
Ongoing
Traveller Visibility
Engage with relevant stakeholders to plan for the potential to deliver on this action.
Group (TVG) and the Cork Traveller
1.10
Ongoing CCC, CETB, & UCC
Women’s Network (CTWN)
Engage with relevant stakeholders to plan for the potential to deliver on this action
Cork Deaf Association
1.11
Ongoing CCC and Cork Deaf Association
18
Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí 2026–2029
Plean Gníomhaíochta (Seachtrach) Comhairle Cathrach Chorcaí (Cur Chuige uile-chathrach)
Achar Ama
Uimhir Gníomh
PTF
Ceanneagraíocht
Comhpháirtí/Comhpháirtithe
Plean teanga a fhoilsiú don chathair agus cuntas a thabhairt ar aon dul chun cinn a dhéantar ina leith don Phlean Áitiúil Eacnamaíochta agus Pobail (PÁEP)
Beart a dhéanamh maidir le plean teanga a fhorbairt don chathair mar a leagtar amach sa Phlean Áitiúil Eacnamaíochta agus Pobail 2024-2029 – Gníomh 2.5.4.
Comhairle Cathrach Chorcaí
CCC, Gael Taca, Foras na Gaeilge, Gaeilgeoirí Cois Laoi
1.1
R3 2026
CCC, Bord Oideachais agus Oiliúna Chorcaí, FSS, TUSLA, An Garda, Seirbhísí na gCúirteanna, Líonra Rannpháirtíochta Pobail, Comhar Chathair Chorcaí, Leabharlanna CCC, an Roinn Coimirce Sóisialaí, Ionadaithe ó Ghrúpaí Pobail Gaeilge, Comhlachas Gnó Chorcaí (CBA), CCTU, COC & OTM Gael Taca, CCC, Comhlachas Tráchtála Chorcaí, Comhlachas Gnó Chorcaí, OFÁ, Urraitheoir sna Meáin CCC, Oifig Ealaíon CCC, BOOC, FSS, TUSLA, An Garda, Seirbhísí na gCúirteanna, Líonra Rannpháirtíochta Pobail, Comhar Chathair Chorcaí, Ionadaithe ó Ghrúpaí Pobail Gaeilge, Comhlachas Gnó Chorcaí (CBA), CCTU, COC agus OTM
Grúpa Idirghníomhaireachta Gaeilge fud na cathrach a bhunú chun comhlíontacht, comhoibriú, comhroinnt acmhainní agus cur chun cinn na Gaeilge idir gníomhaireachtaí a chomhordú
Grúpa Idirghníomhaireachta Gaeilge a bhunú i gcomhar le gníomhaireachtaí ábhartha sa chathair
Comhairle Cathrach Chorcaí
1.2
R2 2026
Gradaim Phádraig Uí Chuanacháin (gradaim ghnó Ghaeilge) a leathnú agus a fheabhsú le go mbeidh imeacht suaitheanta Gradam le haghaidh Gaeilge sa Ghnó sa chathair A fhiosrú an bhféadfaí Cultúrlann (mol pobail agus cultúir Gaeilge) a bhunú sa chathair agus an cás a dhéanamh ar son a leithéid chomh maith le tob-Ghaeltachtaí a spreagadh Na naisc fhéideartha a fhiosrú agus a chur i bhfeidhm más féidir atá ann idir an Ghaeilge agus Teilifís Phobail a úsáid le haghaidh oideachas pobail agus na Pobail Foghlama a úsáid chuige seo
Imeacht oíche chun bronnadh na ngradam a cheiliúradh. Líon na gcomhlachtaí a ghlacann páirt ann
Go bliantúil
1.3
Gael Taca
Fochoiste de chuid an ghrúpa Idirghníomhaireachta Gaeilge a chur ar bun chun mol pobail a chur i gcrích
Idir Lámha Go Fóill
Comhairle Cathrach Chorcaí
1.4
Idir Lámha Go Fóill
Rannóg Pobail CC&CA, Cathracha Foghlama agus Teilifís Phobail Chorcaí san áireamh
Líon na gclár a chuirtear i gcrích
Teilifís Phobail Chorcaí
1.5
Rannóg Pobail CC&CA, Rannóg Spóirt CCC, Comhpháirtíocht Spóirt Chorcaí, Bord Contae CLG, FAI Chorcaí, Rugbaí na Mumhan CCC, Oifig Oidhreachta CCC, An Bord Turasóireachta, Comhlachtaí Meán agus Cathracha Foghlama CC&CA, Oifig Ealaíon CCC, BOOC, FSS, TUSLA, An Garda Síochána, Seirbhísí na gCúirteanna, Líonra Rannpháirtíochta Pobail, Comhar Chathair Chorcaí, Ionadaithe ó Ghrúpaí Pobail Gaeilge, Comhlachas Gnó Chorcaí (CBA), CCTU, COC agus OTM
Rannóg Pobail agus Spóirt Chomhairle Cathrach Chorcaí
Cur chuige comhordaithe a chur ar bun i leith na Gaeilge a chur chun cinn ag gach imeacht spóirt a tharlaíonn sa chathair
Idir Lámha Go Fóill
Tuairisciú ar líon na dtionscadal a chuirtear i gcrích
1.6
Úsáid na Gaeilge a chur i bhfeidhm go daingean le linn Sheachtain na hOidhreachta, ar Oíche Chultúir, ag an bhFéile Foghlama ar feadh an tSaoil agus ag gach féile pobail eile sa chathair
Idir Lámha Go Fóill
Líon na n-imeachtaí Gaeilge/ dátheangacha
Comhairle Cathrach Chorcaí
1.7
Líon na nGníomhaíochtaí Imeacht Ghradaim Phádraig Uí Chuanacháin a chur ar siúl (líon na rannpháirtithe san áireamh) Clár Imeachtaí
Idir Lámha Go Fóill
Gné féile a chur i Seachtain na Gaeilge ar fud na cathrach gach bliain.
Comhairle Cathrach Chorcaí
1.8
Cíoradh a dhéanamh an bhféadfaí Gaeltacht Uirbeach a bhunú i gCathair Chorcaí a thiocfadh leis an Tionscnamh Cork Futures agus leis an bPlean Gníomhaíochta i leith Lár Chathair Chorcaí a Athnuachan A chíoradh an bhféadfaí comhoibriú a dhéanamh maidir leis an nGaeilge agus teanga an Luchta Siúil, (Shelta, nó Cant nó Gammon mar a thugtar air freisin), faoin gcaoi a bhféadfadh an dá theanga cur agus tacú lena chéile maidir le hiad a úsáid agus a chur chun cinn i bpobal an Luchta Siúil agus sa phobal i gcoitinne. Cinntigh go bhfuil Comhairle Cathrach Chorcaí ar an eolas faoi ISL (Teanga Chomharthaíochta na hÉireann) mar theanga aitheanta de chuid an Stáit, agus go ndéantar teagmháil le heagraíochtaí ábhartha ina leith sin.
Plé le rannpháirtithe ábhartha chun plean a chur le chéile a réiteodh an bealach chun an gníomh seo a chur i gcrích
Idir Lámha Go Fóill
CC&CA, Stiúrthóireacht um Lár na Cathrach a Fhorbairt & Oibríochtaí agus COC
Comhairle Cathrach Chorcaí
1.9
Grúpa um Fheiceálacht an Luchta Siúil (TVG) agus Líonra Mhná Phobal an Luchta Siúil Chorcaí (CTWN)
Plé le rannpháirtithe ábhartha chun plean a chur le chéile a réiteodh an bealach chun an gníomh seo a chur i gcrích
Idir Lámha Go Fóill
1.10
CCC, BOOC, & COC
Pléigh leis na h-eagraisí ábhartha chun pleanáil do acmhainneacht an ghníomhaíocht seo a chur i gcrích.
Cork Deaf Association
Idir lámha go fóill
1.11
CCC agus Cork Deaf Association
19
Cork City Council Irish Language Action Plan 2026-2029
Action Plan (Internal) Cork City Council
Oversight Number Action
KPI
Lead
Timeframe Partner/s
Governance and oversight of our obligations enabling Cork City Council to be fully compliant with The Official Languages (Amendment) Act 2021 Information sessions to be prepared and delivered to key Cork City Council Staff on the implementation of key parts of the Official Languages (Amendment) Act 2021 and Action Plan for Irish Language Public Services 2026 -2028 Ensuring each Directorate of Cork City Council are informed and reminded of their obligations under the Official Languages (Amendment) Act 2021 and the implementation of the Action Plan for Irish Language Public Services 2026 -2028
Reports to and communicates with Oifig an Choimisinéara Teanga
Community Section, CC&CA
All Directorates of Cork City Council
2.1
Q3 2026
Total number of presentations delivered and total number of first- time attendees
Community Section, CC&CA
All Directorates of Cork City Council
2.2
Q3 2026
Annual Internal Cork City Council Awareness Campaign
Community Section, CC&CA
All Directorates of Cork City Council
2.3
Ongoing
Training and Development Number Action
KPI
Lead
Timeframe Partner/s
Deliver on the requirement that 20% of Cork City Council recruits are competent in Irish to an agreed standard by 2030 Report on Irish language training delivered to an agreed standard as set out by the Department of Rural and Community Development and the Gaeltacht to enable working in a bilingual environment Establish a network of Irish language representatives across departments and directorates of the organisation and set up initiatives to promote the use and learning of Irish to a desirable B2 level on the CEFR Cork City Council is to designate at least one staff member as a language coach under the language standards outlined in the NILP
Annual Report on staff recruitment
All Directorates of Cork City Council
3.1
HR
Ongoing
Number of training inputs delivered Number of staff trained
HR and Community Section CC&CA
3.2
HR
Ongoing
Number of meetings per year Number of actions delivered
Community Section, CC&CA
Q3 2026 and Ongoing
Community Section and Heritage Office CC&CA
3.3
HR/ Community
Assignment of language coach
HR and Community Section CC&CA
3.4
Q4 2026
Section, CC&CA
20
Plean Gníomhaíochta Gaeilge Chomhairle Cathrach Chorcaí 2026-2029
Plean Gníomhaíochta (Inmheánach) Comhairle Cathrach Chorcaí
Maoirseacht Uimhir Gníomh
PTF
Ceanneagraíocht Achar Ama Comhpháirtí/Comhpháirtithe
Ár n-oibleagáidí a rialú agus maoirseacht a dhéanamh ar ár n-oibleagáidí le cur ar chumas Chomhairle Cathrach Chorcaí Acht na dTeangacha Oifigiúla (Arna Leasú), 2021, a chomhlíonadh go hiomlán Seisiúin eolais a ullmhú agus a chur i láthair do phríomhbhaill foirne Chomhairle Cathrach Chorcaí faoi phríomhchodanna Acht na dTeangacha Oifigiúla (Arna Leasú), 2021, agus Phlean Gníomhaíochta do Sheirbhísí Poiblí Gaeilge 2026- 2028 a chur i bhfeidhm Féachaint chuige go gcoinnítear gach Stiúrthóireacht i gComhairle Cathrach Chorcaí ar an eolas agus go meabhraítear dóibh a n-oibleagáidí faoi Acht na dTeangacha Oifigiúla (Arna Leasú), 2021, agus maidir leis an bPlean Gníomhaíochta do Sheirbhísí Poiblí Gaeilge 2026 - 2028 a chur i bhfeidhm
Tuairiscíonn agus pléann sé le hOifig an Choimisinéara Teanga
Rannóg Pobail, CC&CA
Gach Stiúrthóireacht i gComhairle Cathrach Chorcaí
2.1
R3 2026
Líon na gcur i láthair a dhéantar agus líon na ndaoine a fhreastalaíonn air den chéad uair
Rannóg Pobail, CC&CA
Gach Stiúrthóireacht i gComhairle Cathrach Chorcaí
2.2
R3 2026
Feachtas Feasachta Bliantúil Inmheánach Chomhairle Cathrach Chorcaí
Idir Lámha Go Fóill
Rannóg Pobail, CC&CA
Gach Stiúrthóireacht i gComhairle Cathrach Chorcaí
2.3
Oiliúint agus Forbairt Uimhir Gníomh
PTF
Ceanneagraíocht Achar Ama Comhpháirtí/Comhpháirtithe
An ceanglas a chomhlíonadh go mbeidh 20% d’earcaigh Chomhairle Cathrach Chorcaí inniúil ar an nGaeilge go caighdeán comhaontaithe faoi 2030 Tuairisciú ar oiliúint sa Ghaeilge a chuirtear i gcrích go caighdeán comhaontaithe de réir mar a leagann an Roinn Forbartha Tuaithe agus Pobail agus Gaeltachta amach chun daoine a chumasú chun obair i dtimpeallacht dhátheangach Líonra ionadaithe Gaeilge ó ar fud rannóga agus stiúrthóireachtaí na heagraíochta a bhunú agus tionscnaimh a chur ar bun a chuirfidh chun cinn úsáid agus foghlaim na Gaeilge go dtí an leibhéal B2 ar an FTCE atá inmhianaithe Tá Comhairle Cathrach Chorcaí chun ball foirne amháin ar a laghad a ainmniú mar chóitseálaí teanga de réir na gcaighdeán teanga a leagtar amach sa Phlean Náisiúnta i leith na Gaeilge
Idir Lámha Go Fóill
Tuarascáil Bhliantúil ar earcú foirne
Gach Stiúrthóireacht i gComhairle Cathrach Chorcaí
3.1
AD
Líon na n-ionchur oiliúna a sholáthraítear Líon na mball foirne a gcuirtear oiliúint orthu
Idir Lámha Go Fóill
AD agus Rannóg Pobail CC&CA
3.2
AD
Líon na gcruinnithe in aghaidh na bliana Líon na ngníomhartha a chuirtear i gcrích
R3 2026 agus ar Aghaidh
Rannóg Pobail, CC&CA
Rannóg Pobail agus Oifig Oidhreachta CC&CA
3.3
Cóitseálaí teanga a ainmniú
AD/Rannóg Pobail, CC&CA
AD agus Rannóg Pobail CC&CA
3.4
R4 2026
21
Action Plan (Internal) Cork City Council
Promotion and Communications Number Action
KPI
Lead
Timeframe Partner/s
Collate a report annually from interdepartmental representative on visibility across offices, etc. • Training access • Reports issued • Number of signs • Number of reports • Strategies agreed • Number of attendees Deliver an annual Irish language activity programme, including: • Competitions • Games • Number of events • Number of participants • Number of social
Actively promote the use, enjoyment and engagement with an Gaeilge at all levels across Cork City Council’s staff
Cork City Council Laochra Teanga
Q3 2026 and Ongoing
All Directorates of Cork City Council
4.1
Set and deliver informative engaging and enjoyable Irish language activities for and with Cork City Council staff
Cork City Council Laochra Teanga
Q3 2026 and Ongoing
Community Section CC&CA and Heritage Office
4.2
media engagements
• Traditional media reports
Cork City Council Laochra Teanga
Community Section CC&CA and Heritage Office and Heritage Office
Deliver a programme of events for Seachtain na Gaeilge
Deliver a calendar of events
4.3
Ongoing
Internal Promotion Number Action
KPI
Lead
Timeframe Partner/s
Arrange Irish language inputs on the daily global e-mail with the Communications Section CC&CA
Community Section, CC&CA
Community Section & Communications Section CC&CA
5.1
Number of inputs
Ongoing
Support An Grúpa Forbartha to promote the Irish language across elected members and collaborate on Irish language events and grants allocations
Number of events, grants and An Grúpa Forbartha meetings per annum Report from LECP Action Tracker
Community Section, CC&CA
Corporate Affairs & Community Sections CC&CA
5.2
Ongoing
Deliver Irish language action 2.5.4 of the LECP
Administer the Cork City Council subsidy scheme for young people in residential Irish language summer colleges
Community Section, CC&CA
Report on engagement and up-take of scheme
All Directorates of Cork City Council
5.3
Ongoing
22
Plean Gníomhaíochta (Inmheánach) Comhairle Cathrach Chorcaí
Bolscaireacht agus Cumarsáid
Comhpháirtí/ Comhpháirtithe
Uimhir Gníomh
PTF
Ceanneagraíocht Achar Ama
Tuarascáil ó ionadaí idir- rannach faoi infheictheacht sna hoifigí ar fad a chur i dtoll a chéile gach bliain • Rochtain ar oiliúint • Tuarascálacha a eisíodh • Líon na gcomharthaí • Líon na dtuarascálacha • Straitéisí a comhaontaíodh • Líon na ndaoine a d’fhreastail Clár gníomhaíochtaí Gaeilge bliantúil a chur i gcrích, lena n-áirítear: • Comórtais • Cluichí • Líon na nImeachtaí • Líon na rannpháirtithe • Líon na
Tabhairt go gníomhach faoi dhaoine ar gach leibhéal Gaeilge ar fhoireann Chomhairle Cathrach Chorcaí a spreagadh chun Gaeilge a úsáid, taitneamh a bhaint aisti agus plé léi
Laochra Teanga Chomhairle Cathrach Chorcaí
R3 2026 agus ar Aghaidh
Gach Stiúrthóireacht i gComhairle Cathrach Chorcaí
4.1
Gníomhaíochtaí Gaeilge a shocrú agus a chur i gcrích atá lán d’eolas, spéisiúil agus taitneamhach do bhaill foirne Chomhairle Cathrach Chorcaí agus in éineacht leo freisin
Laochra Teanga Chomhairle Cathrach Chorcaí
R3 2026 agus Idir Lámha Go Fóill
Rannóg Pobail CC&CA agus an Oifig Oidhreachta
4.2
n-idirghníomhaíochtaí ar na meáin shóisialta
• Tuairiscí sna meáin thraidisiúnta
Laochra Teanga Chomhairle Cathrach Chorcaí
Idir Lámha Go Fóill
Clár Imeachtaí a chur ar siúl do Sheachtain na Gaeilge
Féilire imeachtaí a chur i gcrích
Rannóg Pobail CC&CA agus an Oifig Oidhreachta
4.3
Cur Chun Cinn Inmhéanach
Comhpháirtí/ Comhpháirtithe
Uimhir Gníomh
PTF
Ceanneagraíocht Achar Ama
Ionchuir Ghaeilge sa ríomhphost uilíoch laethúil a shocrú le Rannóg Cumarsáide CC&CA
Idir Lámha Go Fóill
Rannóg Cumarsáide agus Rannóg Cumarsáide CC&CA
Rannóg Pobail, CC&CA
5.1
Líon na n-ionchur
Tacú leis an nGrúpa Forbartha chun an Ghaeilge a chur chun cinn i measc na gcomhaltaí tofa uile agus comhoibriú leo maidir le himeachtaí Gaeilge agus leithdháiltí deontas
Líon na n-imeachtaí, na ndeontas agus chruinnithe an Ghrúpa Forbartha in aghaidh na bliana
Idir Lámha Go Fóill
Gnóthaí Corparáideacha agus Rannóga Pobail CC&CA
Rannóg Pobail, CC&CA
5.2
Tuarascáil ó Rianaire Gníomhartha PÁEP
Gníomh 2.5.4 den PÁEP a chur i gcrích
Scéim fóirdheontais Chomhairle Cathrach Chorcaí do dhaoine óga atá ag freastal ar choláistí samhraidh cónaitheacha Gaeilge a riaradh
Tuairisciú ar líon na ndaoine a léiríonn spéis sa scéim agus a nglacann páirt inti
Idir Lámha Go Fóill
Gach Stiúrthóireacht i gComhairle Cathrach Chorcaí
Rannóg Pobail, CC&CA
5.3
Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32Powered by FlippingBook